ଓଡ଼ିଆ ନବବର୍ଷ: ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତିOdia New Year: Pana Sankranti
ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଓଡ଼ିଶାର ନବବର୍ଷ ପର୍ବ। ମେଷ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଷ ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସଙ୍ଗେ ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁଯାୟୀ ବୈଶାଖ ମାସ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏବଂ ଏହା ଓଡ଼ିଆ ନବବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ଦିନ ଭାବେ ପାଳିତ ହୁଏ। ଏହି ପର୍ବ ସାଧାରଣତଃ ଏପ୍ରିଲ ୧୩ ରୁ ୧୫ ତାରିଖ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହା କେବଳ ନବବର୍ଷ ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଶାର କୃଷିଭିତ୍ତିକ ଜୀବନଶୈଳୀ, ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତିଫଳନ। ମହା ବିଷୁବ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ଏହି ପର୍ବ ବସନ୍ତ ଋତୁର ସମାପ୍ତି ଓ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁର ଆଗମନକୁ ସୂଚାଏ।Pana Sankranti is the New Year festival of Odisha. On Mesha Sankranti, as the Sun enters Aries (Mesha rashi), the month of Baisakha begins according to the Odia Panjika (almanac), and this day is celebrated as the first day of the Odia New Year. This festival typically falls between April 13 and 15. It is not merely a New Year celebration but a vibrant reflection of Odisha’s agrarian lifestyle, religious beliefs, and cultural heritage. Also known as Maha Vishuba Sankranti, this festival marks the end of spring and the onset of summer.
ଐତିହାସିକ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱHistorical and Religious Significance
ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ସୌର ପଞ୍ଜିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଏହା ମହାରାଜା ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବଙ୍କ ସମୟରୁ ପ୍ରଚଳିତ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ, ଯାହା ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା। ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ପୁରୀରେ ବିଶେଷ ଅନୁଷ୍ଠାନ ହୁଏ। ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ପଣା ଭୋଗ ଲାଗିଥାଏ। ଏହି ଦିନ ହନୁମାନ ଜୟନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ପାଳିତ ହୁଏ, କାରଣ ଓଡ଼ିଶାରେ ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ହନୁମାନ ଜନ୍ମ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଶୈବ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଉଭୟ ପରମ୍ପରାରେ ଏହି ଦିନର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର, ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନ ଚାରି ଦ୍ୱାରରେ ପଣା ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ।The Odia Panjika is one of the oldest solar almanacs in India. It is believed to have been in practice since the time of King Mukunda Dev, prepared in the sixteenth century. On Pana Sankranti, special rituals are conducted at the Jagannath Temple in Puri. Pana bhoga (sweet drink offering) is served to Lord Jagannath, Balabhadra, and Subhadra. Hanuman Jayanti is also celebrated on this day, as it is believed in Odisha that Hanuman was born on Baisakha Shukla Chaturdashi. This day holds special significance in both Shaiva and Vaishnava traditions. At the Lingaraj Temple in Bhubaneswar, Pana is distributed at all four gates on this day.
ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ଅନୁଷ୍ଠାନTraditional Rituals and Observances
ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ରୀତିନୀତି ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମୀଣ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳ ଉଭୟରେ ସମାନ ଭାବେ ପାଳିତ ହୁଏ। ଏହି ଦିନ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପଣା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଘରର ଆଙ୍ଗଣରେ ବସୁନ୍ଧରା ଥେକି ବନାଯାଏ — ଏକ ମାଟି ପାତ୍ର ଯେଥିରେ ଜଳ ଭର୍ତ୍ତି କରି ବେଲ ପତ୍ର, ଚନ୍ଦନ, ଫୁଲ ଓ ପଣା ଡାଲି ଦିଆଯାଏ। ଏହା ଧରଣୀ ମା�