ଭିତରକଣିକା: କୁମ୍ଭୀରଙ୍କ ରାଜ୍ୟBhitarkanika: Kingdom of Crocodiles
ଓଡ଼ିଶା ଭୌଗଳିକ ବିବିଧତାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏକ ରାଜ୍ୟ। ପୂର୍ବରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ବିଶାଳ ତଟରେ, ପଶ୍ଚିମରେ ପର୍ବତମାଳା ଓ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଉର୍ବର ମାଟି — ଏହି ଭୌଗଳିକ ବୈଚିତ୍ର୍ୟ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଅନନ୍ୟ କରିଥାଏ। ଏହି ଭୌଗଳିକ ସମ୍ପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିତରକଣିକା ଅନ୍ୟତମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମ୍ୟାଙ୍ଗ୍ରୋଭ ପରିବେଶ ତଥା କୁମ୍ଭୀରଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚିତ। କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଜଙ୍ଗଲ କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ଭାରତର ଜୈବବିବିଧତାର ଏକ ଅପୂର୍ବ ଅଧ୍ୟାୟ।Odisha is a state rich in geographic diversity. With the vast coastline of the Bay of Bengal in the east, mountain ranges in the west, and fertile plains in the central region, this geographic variation makes Odisha unique. Among these geographic treasures, Bhitarkanika stands out as a significant mangrove ecosystem, famously known as the Kingdom of Crocodiles. Located in Kendrapara district, this forest represents not just Odisha but an extraordinary chapter in the biodiversity of entire India.
ଭୌଗଳିକ ସ୍ଥିତି ଓ ବ୍ୟାପ୍ତିGeographic Location and Extent
ଭିତରକଣିକା ଓଡ଼ିଶାର କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ବୈତରଣୀ ଓ ଧାମରା ନଦୀମାନଙ୍କ ବଦ୍ୱୀପ ଅଞ୍ଚଳରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଛି। ଭିତରକଣିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୧୪୫ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର, ଯେଉଁଥିରେ ମ୍ୟାଙ୍ଗ୍ରୋଭ ଜଙ୍ଗଲର ମୋଟ ବ୍ୟାପ୍ତି ପ୍ରାୟ ୬୭୨ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର। ଏହା ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ମ୍ୟାଙ୍ଗ୍ରୋଭ ବାସସ୍ଥାନ — ସୁନ୍ଦରବନ ପରେ। ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ଏହାକୁ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିଲା ଏବଂ ୧୯ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୨ରେ ରାମସାର ସନ୍ଧି ଅଧୀନରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗୁରୁତ୍ୱର ଆର୍ଦ୍ରଭୂମି ଭାବେ ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା।Bhitarkanika is located in Kendrapara district of Odisha. It has developed in the deltaic region of the Brahmani, Baitarani, and Dhamra rivers. The Bhitarkanika National Park covers an area of 145 square kilometers, with the total mangrove forest extent being approximately 672 square kilometers. It is India’s second-largest mangrove habitat after Sundarbans. It was granted National Park status in 1998 and was declared a Wetland of International Importance under the Ramsar Convention on August 19, 2002.
ନଦୀ ଜାଳକ ଓ ଜୁଆରଭାଟାRiver Network and Tidal Creeks
ଭିତରକଣିକାର ଭୌଗଳିକ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହାର ଜଟିଳ ନଦୀ ଜାଳକ। ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଓ ବୈତରଣୀ ନଦୀ ଏଠାରେ ବହୁତଗୁଡ଼ିଏ ଶାଖା-ପ୍ରଶାଖାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ମିଶିଛନ୍ତି। ଏହି ଜୁଆରଭାଟା ବା କ୍ରିକ୍ (creeks) ମାଧ୍ୟମରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜଳ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ବାତିଘରଣୀ, ବୈତରଣୀ, ମାଳଦା, ପାଟସଲା ଭଳି ଅନେକ ଜୁଆରଭାଟା ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଜୀବନ ରେଖା ସଦ�