ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ: ଶୈଳବାଳା ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, କଟକFirst Women’s College of Odisha: Shailabala Women’s College, Cuttack
ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଜ୍ଞାନ, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଶିକ୍ଷାର କେନ୍ଦ୍ର ରୂପେ ପରିଚିତ। ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୨୬୧ ରେ ମୌର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକ କଳିଙ୍ଗ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଦାୟା ନଦୀ ରକ୍ତରେ ଭରି ଯାଇଥିଲା। ୧ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ୧.୫ ଲକ୍ଷ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଅଶୋକ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଧଉଳିରେ ୧୩ଟି ଶିଳାଲେଖ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଭୂମିରେ ଜନ୍ମିତ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସଚେତନତାର ପରମ୍ପରା ବହୁ ପୁରୁଣା। ୧୮୦୩ରେ ବ୍ରିଟିଶ ଓଡ଼ିଶା ଅଧିକାର କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୧୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ବଙ୍ଗଳା ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିର ଅଂଶ ଥିଲା। ଏହି ଔପନିବେଶିକ ଶାସନ କାଳରେ ଓଡ଼ିଶାର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପଛୁଆ ଥିଲା, ବିଶେଷ କରି ମହିଳା ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ। ଏହି ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ — ଶୈଳବାଳା ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, କଟକ — ୧୯୧୯ ମସିହାରେ ସ୍ଥାପନ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଏକ ଐତିହାସିକ ମାଇଲୁଖ ଥିଲା। Odisha has been recognized as a center of knowledge, culture, and education since ancient times. In 261 BCE, Mauryan Emperor Ashoka invaded Kalinga. The River Daya ran red with blood. One lakh people died and 1.5 lakh were displaced. After this war, Ashoka embraced Buddhism and installed 13 rock edicts at Dhauli. The tradition of education and awareness among the people of this land is very old. The British took over Odisha in 1803, and until 1912, it was part of the Bengal Presidency. During this colonial period, Odisha’s education system was extremely backward, especially in women’s education. Against this backdrop, the establishment of Odisha’s first women’s college — Shailabala Women’s College, Cuttack — in 1919 was a historic milestone.
ଶୈଳବାଳା ଦାସ: ଏକ ଦୂରଦୃଷ୍ଟା ମହିଳା ସମାଜ ସଂସ୍କାରକSailabala Das: A Visionary Social Reformer
ଶୈଳବାଳା ଦାସ (୨୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮୭୫ – ୨୯ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୬୮) ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ଶିକ୍ଷାବିତ୍, ସମାଜ ସେବିକା ଏବଂ ରାଜନେତା ଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଯିଏକି ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଇଂଲଣ୍ଡ ଗଲେ। ସେ ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ଦତ୍ତକ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ତାଙ୍କୁ ଦତ୍ତକ ନେଇଥିଲେ। ସେ ବେଥୁନ କଲେଜ ଏବଂ ମାରିଆ ଗ୍ରେ ଟ୍ରେନିଂ କଲେଜରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ। Sailabala Das (25 March 1875 – 29 April 1968) was a distinguished educationist, social worker, and politician. She was the first woman from Odisha to travel to England for higher studies. She was the adopted daughter of Utkal Gaurab Madhusudan Das. After her mother’s death, Madhusudan Das adopted her. She studied at Bethune College and Maria Grey Training College.
୧୯୦୩ ମସିହାରେ ସେ ଉତ୍କଳ ୟୁଙ୍ଗ ମେନ୍ସ ଆସୋସିଏସନ୍ ଗଠନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଉତ୍କଳ ୟୁଙ୍ଗ ଉମେନ୍ସ ଆସୋସିଏସନ୍ ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପନରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ଭବନ ନିଜ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ। ସେ ହିନ୍ଦୁ ବିଧବା ଟ୍ରେନିଂ ସ୍କୁଲ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଧବାମାନଙ୍କୁ ହାଇସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀ କରିବାକୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଇଥିଲେ। ୧୯୪୧ ରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ନାରୀ ସେବା ସଂଘ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। In 1903, she formed the Utkal Young Men’s Association and managed the Utkal Young Women’s Association. She played a pivotal role in establishing the first women’s college in Odisha and gifted the main building of the college at her own expense. She started a Hindu Widows’ Training School to train widows to become high school teachers. In 1941, she established the Orissa Nari Seba Sangha for women’s social welfare.
ସେ ବିହାରରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ — ସେ ପାଟଣାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଜେଲ ନିରୀକ୍ଷିକା, ପ୍ରିନ୍ସ ଅଫ୍ ୱେଲ୍ସ ମେଡିକାଲ କଲେଜର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ପରିଚାଳନା ସଦସ୍ୟ, ଏବଂ ପାଟଣା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସିଣ୍ଡିକେଟ୍ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ। ସେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ସମ୍ମାନସୂଚକ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଥିଲେ, ବର୍ଷକୁ ୬୦୦ ମାମଲା ବିଚାର କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଅବଦାନ ପାଇଁ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର କୈଜର-ଇ-ହିନ୍ଦ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ଦେବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାହା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। ୧୯୫୨ ରୁ ୧୯୫୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରାଜ୍ୟ ସଭାର ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। She also worked in Bihar — she was the first woman inspector of prison cells in Patna, the first woman to join the management committee of the Prince of Wales Medical College, and a Syndicate member of Patna University. She was the first woman Honorary Magistrate of India, adjudicating over 600 cases a year. The British government wanted to confer the Kaisar-i-Hind gold medal for her contributions to education, but she declined it. She was also a Rajya Sabha member from 1952 to 1954.
ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ସ୍ଥାପନ ଏବଂ ଇତିହାସEstablishment and History of the College
୧୯୧୯ ମସିହାରେ ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦତ୍ତକ କନ୍ୟା ଶୈଳବାଳା ଦାସଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରୟାସରେ କଟକରେ ଏହି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପନ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପ୍ରଥମ ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ମହିଳା ଶିକ୍ଷାର ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟର ସୂଚନା ଦେଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ମହିଳା ସାକ୍ଷରତା ହାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ନଗଣ୍ୟ ଥିଲା। ସାମାଜିକ ରୂଢ଼ିବଦ୍ଧତା, ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବିବାହ, ଏବଂ ପରଦା ପ୍ରଥା ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷାଠାରୁ ଦୂରେଇ ରଖୁଥିଲା। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଶୈଳବାଳା ଦାସ ନିଜର ମୁଖ୍ୟ ଭବନ ଉପହାର ଦେଇ ଏବଂ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। In 1919, through the visionary efforts of Utkal Gaurab Madhusudan Das and his adopted daughter Sailabala Das, this college was established in Cuttack. It was the first women’s college in Odisha and marked the beginning of a new chapter in women’s education. At that time, the female literacy rate in Odisha was negligible. Social orthodoxy, early marriage, and the purdah system kept women away from education. In this context, Sailabala Das gifted the main building and, under the leadership of Madhusudan Das, this institution was established.
ଏହି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ନିଜର ଶତବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରିଥିଲା। ଏକ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ମହିଳା ଶିକ୍ଷାର ଏକ ପ୍ରତୀକ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଏହା ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ପରେ ରାମା ଦେବୀ ମହିଳା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଟେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା କଳା, ବିଜ୍ଞାନ, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭାଗରେ ସ୍ନାତକ ଏବଂ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି। The college celebrated its centenary in 2019. For over a century, it has served as a symbol of women’s education in Odisha. It is affiliated with Utkal University and subsequently with Rama Devi Women’s University. Currently, it offers undergraduate and postgraduate education in arts, science, commerce, and other disciplines.
ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ଅବଦାନContribution of Utkal Gaurab Madhusudan Das
ମଧୁସୂଦନ ଦାସ (୨୮ ଅପ୍ରେଲ ୧୮୪୮ – ୪ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୩୪), ଯାହାଙ୍କୁ “ଉତ୍କଳ ଗୌରବ” (ଓଡ଼ିଶାର ଗର୍ବ) ଉପାଧି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଜଣେ ଆଇନଜୀବୀ, ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ସେନାନୀ ଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଆଇନ ଡିଗ୍ରୀଧାରୀ ଥିଲେ। ମହିଳା ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସାମାଜିକ ସୁଧାର ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଥିଲା। ସେ ବିଧବା ବିବାହକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। Madhusudan Das (28 April 1848 – 4 February 1934), who was honored with the title “Utkal Gaurab” (Pride of Odisha), was a lawyer, social reformer, and freedom fighter. He was the first postgraduate and the first law degree holder from Odisha. He had a strong commitment to women’s education and social reform. He supported widow remarriage and worked against untouchability.
ମହିଳା ଶିକ୍ଷା ପ୍ରସାର ପାଇଁ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ନିଜ ଜୀବନ ସମୟରେ ବହୁତ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଦତ୍ତକ କନ୍ୟା ଶୈଳବାଳା ଦାସଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଇଂଲଣ୍ଡ ପଠାଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ତାଙ୍କ ସହ ମିଶି ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏହା ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତରେ ମହିଳା ଶିକ୍ଷା ପ୍ରସାରଣର ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଥିଲା। Madhusudan Das made many efforts throughout his life to expand women’s education. He sent his adopted daughter Sailabala Das to England for higher studies and later, together with her, established the first women’s college in Odisha. This was a powerful example of women’s educational expansion in British India.
ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ବିକାଶ ଏବଂ ଶୈକ୍ଷିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମGrowth and Academic Programs
ଶୈଳବାଳା ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ କଟକର ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହା କଳା, ବିଜ୍ଞାନ, ବାଣିଜ୍ୟ, ଏବଂ ବୃତ୍ତିମୂଳକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି। ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଓଡ଼ିଆ, ଇଂରାଜୀ, ସଂସ୍କୃତ, ଇତିହାସ, ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ, ଅର୍ଥନୀତି, ଦର୍ଶନ, ମନୋବିଜ୍ଞାନ, ଭୂଗୋଳ, ଗୃହ ବିଜ୍ଞାନ, ଶିକ୍ଷା, ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ, ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ, ଗଣିତ, ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରାଣୀ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ଆଦି ବିଭାଗରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ। ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଆଧୁନିକ ପ୍ରୟୋଗଶାଳା, ପୁସ୍ତକାଳୟ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଲ୍ୟାବ୍, ଏବଂ ଛାତ୍ରାବାସ ସୁବିଧା ରହିଛି। Shailabala Women’s College is located in the heart of Cuttack. It offers education in arts, science, commerce, and vocational streams. The college has departments in Odia, English, Sanskrit, History, Political Science, Economics, Philosophy, Psychology, Geography, Home Science, Education, Physics, Chemistry, Mathematics, Botany, Zoology, and Commerce. The college has modern laboratories, a library, computer labs, and hostel facilities.
ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଜାତୀୟ ସେବା ଯୋଜନା (NSS), ଏନସିସି (NCC), ରୋଭର୍ ଏବଂ ରେଞ୍ଜର୍ ଇଉନିଟ୍, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ କ୍ଲବ୍ ସକ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି। ଛାତ୍ରାମାନେ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଭାଗ ନେଇ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଛନ୍ତି। ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ଛାତ୍ରାମାନେ ଶିକ୍ଷା, ପ୍ରଶାସନ, ଆଇନ, ଚିକିତ୍ସା, ଏବଂ ରାଜନୀତି ଆଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି। The college has active NSS, NCC, Rover and Ranger units, and various cultural clubs. Students participate and win awards in state and national-level competitions. Alumni of the college have made notable contributions in education, administration, law, medicine, and politics.
ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନThe Movement for University Status
୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଶୈଳବାଳା ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ଛାତ୍ରାମାନେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଁ ବିରାଟ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ୪ଟି ନୂତନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା, ଜଗତସିଂହପୁର, ଭଦ୍ରକ ଏବଂ ଝାରସୁଗୁଡ଼ାରେ) ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶୈଳବାଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଏହି ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇନଥିଲା। ଛାତ୍ରାମାନେ ପ୍ଲାକାର୍ଡ ଧରି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଫାଟକ ସାମ୍ନାରେ ଧରଣା ଦେଇଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କଟକ ଏବଂ ମହିଳା ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ଅବହେଳାର ସୂଚନା ଦିଏ। In 2026, students of Shailabala Women’s College staged a massive protest demanding university status. When the state government announced four new universities (in Kendrapara, Jagatsinghpur, Bhadrak, and Jharsuguda), Shailabala College was not included in the list. Students held placards and demonstrated in front of the college gate. They stated that this decision reflects neglect toward Cuttack and women’s education.
ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ଶୈଳବାଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଦାବୀର ଅଂଶ ଥିଲା। ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପ୍ରଥମ ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଭାବେ ଏହାର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପ୍ରାପ୍ତି ଏକ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଦାବୀ ବୋଲି ଛାତ୍ରାମାନେ ଏବଂ କଟକବାସୀ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ମହିଳା ଶିକ୍ଷାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ। This protest was part of Shailabala College’s long-standing demand. As the first women’s college in Odisha, students and Cuttack residents believe its claim to university status is justified. This movement symbolizes the importance of women’s education and respect for historic institutions.
ରାମା ଦେବୀ ମହିଳା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ: ଅନ୍ୟ ଏକ ମାଇଲୁଖRama Devi Women’s University: Another Milestone
୧୯୬୪ ମସିହାରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ସରକାରୀ ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ୧୯୬୯ ରେ ରାମା ଦେବୀ ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଥିଲା। ସ୍ୱାଧୀନତା ସେନାନୀ ଏବଂ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ରାମାଦେବୀ ଚୌଧୁରୀ (୩ ଡିସେମ୍ବର ୧୮୯୯ – ୨୨ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୫) ଙ୍କ ନାମରେ ଏହା ନାମିତ। ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ “ମା” ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ। ୨୦୧୫ ମସିହାରେ RUSA ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଏହା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଉନ୍ନୀତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୪୬ଟି ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଏହା ଅଧୀନକୁ ଆସିଥିଲେ। In 1964, Government Women’s College was established in Bhubaneswar, which was renamed Rama Devi Women’s College in 1969. It was named after freedom fighter and social reformer Ramadevi Choudhury (3 December 1899 – 22 July 1985), whom people called “Maa” (Mother). In 2015, under the RUSA scheme, it was upgraded to a university, and 46 women’s colleges came under its jurisdiction.
ରାମାଦେବୀ ଚୌଧୁରୀ ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ଭାଣିଜୀ ଥିଲେ। ୧୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ୧୯୨୧ ରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ ପରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନ, ଲୁଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ (୧୯୩୦), ଏବଂ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ (୧୯୪୨) ରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ। ଅନେକ ଥର ଜେଲରେ ଥିଲେ। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ୪୦୦୦ କିମି ପାଦରେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। Ramadevi Choudhury was the niece of Utkal Gaurab Madhusudan Das. She married Gopabandhu Choudhury at age 15. After meeting Mahatma Gandhi in 1921, she joined the independence movement. She was active in the Non-Cooperation Movement, Salt Satyagraha (1930), and Quit India Movement (1942). She was jailed multiple times. After independence, she travelled 4,000 km on foot for Vinoba Bhave’s Bhoodan movement.
ରାମା ଦେବୀ ମହିଳା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଭାରତର ୧୫ତମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ। ୨୮ ଏକର ପରିସରରେ ୭ଟି ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ବହୁ ବିଭାଗ ରହିଛି। NAAC ଦ୍ୱାରା “A” ଗ୍ରେଡ୍ ପ୍ରାପ୍ତ। Droupadi Murmu, the 15th President of India, studied at Rama Devi Women’s University. The 28-acre campus has 7 schools and many departments. It has received an “A” grade from NAAC.
ଓଡ଼ିଶାରେ ମହିଳା ଶିକ୍ଷାର ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତିCurrent State of Women’s Education in Odisha
ଶୈଳବାଳା ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ସ୍ଥାପନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଶାରେ ମହିଳା ଶିକ୍ଷାରେ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଗତି ହୋଇଛି। ରାମା ଦେବୀ ମହିଳା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଶୈଳବାଳା ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ଆଜି ଓଡ଼ିଶାରେ ବହୁ ମହିଳା ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଛନ୍ତି। From the establishment of Shailabala Women’s College to the present day, there has been significant progress in women’s education in Odisha. Rama Devi Women’s University, Shailabala Women’s College, and other institutions play a major role in women’s empowerment. Today, many women in Odisha pursue higher education and lead in various fields.
ଶୈଳବାଳା ଦାସ ଏବଂ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଆଜି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ। ୧୯୧୯ ରେ ଯେଉଁ ବୀଜ ବୁଣା ଯାଇଥିଲା, ତାହା ଆଜି ଏକ ବିଶାଳ ବୃକ୍ଷରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଓଡ଼ିଶାର ମହିଳାମାନେ ଶିକ୍ଷା, ରାଜନୀତି, ବିଜ୍ଞାନ, କଳା, ଏବଂ ଖେଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜର ଯୋଗ୍ୟତା ପ୍ରମାଣ କରୁଛନ୍ତି। ଶୈଳବାଳା ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ସାକ୍ଷୀ ଅଟେ। The vision of Sailabala Das and Madhusudan Das remains relevant today. The seed planted in 1919 has grown into a mighty tree. Women of Odisha are proving their capability in education, politics, science, arts, and sports. Shailabala Women’s College is a living witness to this transformation.