ପଖାଳ: ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭୋଜନPakhala: The Beloved Odia Rice Dish
ପଖାଳ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଭୋଜନ। ଏହା ଜଳରେ ଭିଜା ହୋଇଥିବା ଚାଉଳକୁ କୁହାଯାଏ। ଗରମ ଦିନରେ ଏହା ଶରୀରକୁ ଶୀତଳ ରଖେ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଓଡ଼ିଆ ଘରେ ପଖାଳ ବିନା ଭୋଜନ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ୨୦ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ପଖାଳ ଦିବସ ପାଳିତ ହୁଏ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ। ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ପୁରୀରେ ମଧ୍ୟ ପଖାଳକୁ ମହାପ୍ରସାଦ ଭାବରେ ଦିଆଯାଏ, ଯାହା ଏହାର ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଏ।Pakhala is a traditional and common food of Odisha. It refers to rice soaked in water. This dish keeps the body cool during summer and is suitable for everyone, including animals. In Odia households, a meal without Pakhala is considered incomplete. Every year on March 20, Pakhala Dibasa is celebrated, and its importance is observed across Odisha. At the Shri Jagannath Temple in Puri, Pakhala is also served as Mahaprasad, which highlights its religious and cultural significance.
ପଖାଳର ଇତିହାସ ଏବଂ ଉତ୍ପତ୍ତିHistory and Origin of Pakhala
ପଖାଳର ଇତିହାସ ଓଡ଼ିଶାର ସଭ୍ୟତା ପରି ପ୍ରାଚୀନ। ବିଭିନ୍ନ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ପଖାଳ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା। କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ, ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ପଖାଳ ପ୍ରଥମେ ମହାପ୍ରସାଦ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା। ପୁରୀର ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିରରେ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ମଧ୍ୟରେ ପଖାଳ ଅନ୍ୟତମ। ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର କବି ଜୟଦେବଙ୍କ ଗୀତା ଗୋବିନ୍ଦରେ ମଧ୍ୟ ପଖାଳର ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରାଚୀନ ସାହିତ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପଖାଳକୁ “ପଖାଳ”, “ପଖାଳି”, କିମ୍ବା “କାନିଜଳ” ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।The history of Pakhala is as ancient as Odisha’s civilization. According to various historical sources, Pakhala was prevalent in Odisha thousands of years ago. According to legend, Pakhala was first prepared as Mahaprasad at the Shri Jagannath Temple. Among the various offerings at the Shri Temple in Puri, Pakhala is one of them. References to Pakhala can also be found in the Gita Govinda by the 12th-century poet Jayadev. In ancient Odia literature, Pakhala has been referred to as “Pakhala,” “Pakhali,” or “Kanijala.”
ଓଡ଼ିଶାର କୃଷି ପ୍ରଧାନ ସମାଜରେ ଚାଉଳ ମୁଖ୍ୟ ଫସଲ ଥିଲା। ଚାଉଳକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଜଳରେ ଭିଜାଇ ରଖିବାର ପ୍ରଥା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପଖାଳ ରୂପେ ବିକଶିତ ହେଲା। ଗ୍ରାମୀଣ ଓଡ଼ିଶାରେ କୃଷକମାନେ ଖେତରୁ ଫେରି ପଖାଳ ଖାଉଥିଲେ। ଏହା କେବଳ ଭୋଜନ ନୁହେଁ, ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନଶୈଳୀର ଏକ ଅଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ।In Odisha’s agrarian society, rice was the main crop. The practice of soaking rice in water for long-term preservation began, which later developed into Pakhala. In rural Odisha, farmers would return from the fields and eat Pakhala. It is not just food, but an integral part of the Odia lifestyle.
ପଖାଳର ପ୍ରକାରଭେଦVarieties of Pakhala
ପଖାଳ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାର – ସଜା ପଖାଳ ଏବଂ ବାସି ପଖାଳ। ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ବିଶେଷ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟ ରହିଛି।Pakhala is mainly of two types – Saja Pakhala and Basi Pakhala. Besides these, there are some other special varieties as well.