କୋଣାର୍କ ନୃତ୍ୟ ମହୋତ୍ସବ
ଡିସେମ୍ବରର ଶୀତ ରାତିରେ, ଚନ୍ଦ୍ରାଭାଗା ସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ୧୩ ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିରର ପୃଷ୍ଠଭୂମିକରେ ଯେତେବେଳେ ଫ୍ଲଡ଼ଲାଇଟ ଜଳେ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନର୍ତ୍ତକମାନେ ମଞ୍ଚକୁ ଆସନ୍ତି — ଏହା ହେଉଛି କୋଣାର୍କ ନୃତ୍ୟ ମହୋତ୍ସବ।
ଇତିହାସ
ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିଭାଗ ୧୯୮୯ ମସିହାରୁ ଏହି ମହୋତ୍ସବ ଆୟୋଜନ କରୁଛି। ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଡିସେମ୍ବର ୧–୫ ତାରିଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପାଖର ଓପନ-ଏୟାର ଅଡିଟୋରିୟମରେ ପାଞ୍ଚ ରାତି ଧରି ଚଳେ — ଓଡ଼ିଶୀ, ଭରତନାଟ୍ୟମ୍, କଥକ୍, କୁଚିପୁଡ଼ି, ମଣିପୁରୀ, ଛୌ ଓ ଲୋକନୃତ୍ୟର ପ୍ରଦର୍ଶନ ସହ। ସେହି ସମୟରେ ଚଳେ ଆଲାଟ୍ କାର୍ଣ୍ଣିଭାଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ — କୋଣାର୍କଠାରେ ଏକ ସମସ୍ତଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପ ମେଳା — ଯାହା ନର୍ତ୍ତକଙ୍କ ସହ କାରିଗରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଣେ।
କାହିଁକି କୋଣାର୍କ?
କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର — ୧୨୫୦ ଖ୍ରୀ.ପୂ. ଆସନ୍ନ, ଗଙ୍ଗ ବଂଶୀୟ ରାଜା ପ୍ରଥମ ନରସିଂହଦେବଙ୍କ ନିର୍ମାଣ — ନିଜେ ଏକ ନର୍ତ୍ତକୀର କାବ୍ୟ: ଏହାର କାନ୍ଥରେ ଶତ ଶତ ନାଟ୍ୟମାଧୁରୀ ଓ ସଙ୍ଗୀତକାର ଖୋଦେଇ ହୋଇଛି। ୧୯୮୪ ମସିହାରୁ ଏହା UNESCO ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ। ମନ୍ଦିରର ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ଆମର କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଲେଖାରେ ଏବଂ କାଛାକାଛି ଚନ୍ଦ୍ରାଭାଗା ବେଳାଭୂମି ଓ ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ।
ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସୂଚନା
- ତାରିଖ: ଡିସେମ୍ବର ୧–୫, ପ୍ରତି ବର୍ଷ।
- ସ୍ଥାନ: କୋଣାର୍କ ଓପନ-ଏୟାର ଅଡିଟୋରିୟମ, ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା (ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ~୬୫ କିମି)।
- ପ୍ରବେଶ: ମୁକ୍ତ; ଆସନ ସୀମିତ — ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତୁ।
Konark Dance Festival
Every December 1–5, the floodlit Sun Temple at Konark becomes the most dramatic dance backdrop in India. The Konark Dance Festival, organised by Odisha Tourism since 1989, brings five nights of classical and folk performance to an open-air auditorium facing the 13th-century UNESCO World Heritage monument.
History
The festival was created to stage India’s classical arts against architecture that itself celebrates them: the temple walls of Konark are encyclopaedias of dance, carved with musicians and dance mudras in their hundreds. Alongside the dance festival runs the Indian Festival / Crafts Mela, a national fair of handicrafts and cottage industries that gives the event its carnival atmosphere.
The venue itself
Built around 1250 CE by Ganga-king Narasimhadeva I as a colossal stone chariot for the sun god Surya, the temple was declared a UNESCO World Heritage Site in 1984. Its 24 carved wheels functioned as sundials, its jagamohana once rose over 60 metres, and its sculptures of muses (mithuna), war horses and elephants rank among medieval India’s finest. Our detailed treatment is in the Konark Sun Temple guide, with the adjacent Chandrabhaga beach and Bhubaneswar’s gem, the Mukteswar temple, covered separately.
Visitor essentials
| Item | Detail |
|---|---|
| Dates | December 1–5, annually |
| Venue | Open-air auditorium, Konark, Puri district (~65 km from Bhubaneswar) |
| Genres | Odissi, Bharatanatyam, Kathak, Kuchipudi, Manipuri, Chhau, folk |
| Entry | Free; seating limited — arrive before dusk |
