ଓଡ଼ିଶା: କଳାର ଭୂମିOdisha: The Land of Art
ଓଡ଼ିଶା ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାଜ୍ୟ। କଳିଙ୍ଗ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପ୍ରାଚୀନ ଗୌରବ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର କଳା, ସ୍ଥାପତ୍ୟ, ସାହିତ୍ୟ ଓ ପରମ୍ପରାରେ ଜୀବନ୍ତ। ୫,୦୦୦ ବର୍ଷର ଇତିହାସ, ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର, ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଓ ହସ୍ତତନ୍ତ — ଓଡ଼ିଶା ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟ।Odisha is one of India’s most culturally rich states. The glory of the ancient Kalinga empire lives on in its art, architecture, literature, and traditions. With 5,000 years of history, ancient temples, classical dance, and handloom — Odisha is a unique chapter in Indian civilisation.
ସମ୍ବଲପୁରୀ ନୃତ୍ୟ | Sambalpuri Dance
ରଥଯାତ୍ରା: ପୁରୀର ମହା ଉତ୍ସବ | Rath Yatra: The Grand Festival of Puri
କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟ: ପଥରର କଳାKalinga Architecture: Art in Stone
ଓଡ଼ିଶାର ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପତ୍ୟ “କଳିଙ୍ଗ ଶୈଳୀ” ଭାବେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ। ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୭୦୦+ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ — ଭୁବନେଶ୍ୱର, ପୁରୀ ଓ କୋଣାର୍କ ପ୍ରଧାନ। ଲିଙ୍ଗରାଜ (୧୧ଶ ଶତାବ୍ଦୀ), ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର (୧୦ମ ଶତାବ୍ଦୀ), ରାଜାରାଣୀ (୧୧ଶ ଶତାବ୍ଦୀ) ଓ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ୟ ମନ୍ଦିର (୧୩ଶ ଶତାବ୍ଦୀ, UNESCO) — ଏହି ମନ୍ଦିରମାନେ କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନମୁନା।Odisha’s temple architecture, known as the “Kalinga style,” is world-famous. Over 700 temples were built from the 3rd to the 15th century, concentrated in Bhubaneswar, Puri, and Konark. Lingaraj (11th century), Mukteshwar (10th century), Rajarani (11th century), and the Konark Sun Temple (13th century, UNESCO) are the finest examples of Kalinga architecture.
ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ: ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟOdissi Dance: India’s Ancient Classical Dance
ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଭାରତର ଅଷ୍ଟମ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ — ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଦେବଦାସୀ ଓ ମହାରୀ ପରମ୍ପରାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ। ତ୍ରିଭଙ୍ଗ (ତିନି ଭାଗରେ ଶରୀର ବଙ୍କା) ଭଙ୍ଗି ଓଡ଼ିଶୀର ବିଶେଷତା। କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର, ସଂଯୁକ୍ତା ପଣିଗ୍ରାହୀ ଓ ପ୍ରତିଭା ବେହେରା ପରି ଗୁରୁ ନର୍ତକମାନେ ଏହି କଳାକୁ ବିଶ୍ୱମାନଚରେ ପ୍ରଚାରିତ କରିଛନ୍ତି।Odissi is India’s eighth classical dance, originating from the Devadasi and Mahari traditions of the Jagannath Temple. The tribhangi posture (three bends of the body) is its signature. Gurus like Kelucharan Mohapatra, Sanjukta Panigrahi, and Pratibha Behera have popularised this art form worldwide.
ପଟଚିତ୍ର: କାନ୍ଥଚିତ୍ର କଳାPattachitra: Traditional Scroll Art
ପଟଚିତ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ କାନ୍ଥଚିତ୍ର କଳା — ରଘୁରାଜପୁର (UNESCO ହେରିଟେଜ ଗାଁ) ଏହାର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ। ଜଗନ୍ନାଥ, ରାମାୟଣ, ଦଶାବତାର ଓ ଲୋକକଥା ଏହି କଳାର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ। ପ୍ରାକୃତିକ ରଙ୍ଗ — ଶଙ୍ଖ, ଲାଲ, ହଳଦା, କଳା — ବ୍ୟବହାର ହୁଏ।Pattachitra is Odisha’s ancient scroll painting tradition, originating from Raghurajpur (a UNESCO Heritage Village). Jagannath, the Ramayana, the Dasavatara, and folk tales are the main subjects. Natural colours — white (conch), red, yellow, and black — are traditionally used.
ହସ୍ତତନ୍ତ: ସୁତାର କଳାHandloom: The Art of Thread
ସମ୍ବଲପୁରୀ ବନ୍ଧ (ଇକାଟ) ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହସ୍ତତନ୍ତ — GI ଟ୍ୟାଗ ପ୍ରାପ୍ତ। ବୋମ୍ବଏ ହରିଆନା ଡିଜାଇନ (ଶଙ୍ଖ ଆକୃତି) ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ। ବରଗଡ଼, ସୋନାପୁର ଓ ବୌଦ୍ଧ ହସ୍ତତନ୍ତ କେନ୍ଦ୍ର — ହଜାର ହଜାର ଶିଳ୍ପୀ ପିଢ଼ି ପରମ୍ପରାରୁ ଏହି କଳା ଚଳାଉଛନ୍ତି।Sambalpuri Ikat is Odisha’s most famous handloom, with a GI tag. The Bomkai design featuring conch motifs is world-renowned. Bargarh, Sonepur, and Boudh are major handloom centres where thousands of weavers continue this hereditary craft.
ସାହିତ୍ୟ: ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଗୌରବLiterature: Glory of the Odia Language
ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ଭାଷା — ଜ୍ଞାନପୀଠରେ ଓଡ଼ିଆ ଶିଳାଲେଖ ମିଳିଛି। ସାରଳା ଦାସ (ଆଦି କବି), ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ (ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ), ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ (ବୈଦେହୀ ବିଳାସ), ଫକୀର ମୋହନ୍ତି (ଚମ୍ପା), ଗୋପାଳ ରଥ (ମାଟି ମଣିଷ) — ଏମାନେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ଅମର କରିଛନ୍ତି।Odia is one of India’s oldest languages, with inscriptions found at Udayagiri. Sarala Das (Adi Kavi), Jagannath Das (Odia Bhagabata), Upendra Bhanja (Baidehi Bilas), Fakir Mohanty (Champa), and Gopala Rath (Mati Manisha) have immortalised Odia literature.
