କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ଭାରତ ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଏକ ମୋଡ଼ । ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୨୬୧ ମସିହାରେ ମୌର୍ୟ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକ ଓ କଳିଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ।The Kalinga War is one of the most significant and transformative battles in Indian history. Fought in 261 BC between Mauryan Emperor Ashoka and the kingdom of Kalinga.
ଗଜପତି ରାଜବଂଶ: ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗ | Gajapati Dynasty: Golden Age of Odisha
ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ: ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ | Paika Rebellion: Odisha First Freedom Struggle
ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ: କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଆଧୁନିକ ଯୁଗ | History of Odisha
ଯୁଦ୍ଧର କାରଣCauses of the War
ଅଶୋକ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ବିନ୍ଦୁସାରଙ୍କ ପରାଜୟ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ କଳିଙ୍ଗ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । କଳିଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମୁଦ୍ର ଶକ୍ତି ଥିଲା — ଏହାର ବାଣିଜ୍ୟ ରାସ୍ତା ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଉଥିଲା । ଅଶୋକ ଭାରତ ବିଜୟ କରିବା ପାଇଁ କଳିଙ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା ।Ashoka invaded Kalinga to complete the unfinished conquest of his predecessor Bindusara. Kalinga was a powerful maritime nation whose trade routes significantly influenced India’s economy. Ashoka needed to control Kalinga to complete his conquest of India.
ଯୁଦ୍ଧର ପରିଣାମAftermath
ଅଶୋକର ୧୩ମ ଶିଳାଲେଖ ଅନୁଯାୟୀ: “୧ ଲକ୍ଷ ହତ୍ୟା ହେଲା ଏବଂ ୧.୫ ଲକ୍ଷକୁ ବନ୍ଦୀ କରାଗଲା ।” ଯୁଦ୍ଧର ରକ୍ତପାତ ଓ ଧ୍ୱଂସନ ଦେଖି ଅଶୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆତ୍ମଗ୍ଲାନି ଅନୁଭବ କଲେ । ସେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ “ଧମ୍ମ ବିଜୟ” (ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବିଜୟ) ନୀତି ଅବଲମ୍ବନ କଲେ ।According to Ashoka’s 13th rock edict: “One lakh were killed and 1.5 lakhs were deported.” Horrified by the carnage and destruction, Ashoka experienced deep remorse. He embraced Buddhism and adopted the policy of “Dhamma Vijaya” (conquest by righteousness).
ଧଉଳି ଶାନ୍ତି ସ୍ତୂପDhauli Shanti Stupa
ଭୁବନେଶ୍ୱର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଧଉଳି ପାହାଡ଼ରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା । ଜାପାନ ବୌଦ୍ଧ ସଙ୍ଘ ଓ ଭାରତ ସରକାର ମିଳିତ ଭାବରେ ଶାନ୍ତି ସ୍ତୂପ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି । ଧଉଳିରେ ଅଶୋକର ଶିଳାଲେଖ ମଧ୍ୟ ଅଛି ।The war was fought on the Dhauli hills near Bhubaneswar. The Japanese Buddhist Sangha and the Government of India jointly built the Shanti Stupa (Peace Pagoda) here. Ashoka’s rock edicts can still be seen at Dhauli.
ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱHistorical Significance
କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତାର ଦିଗଙ୍ଗଲ ବଦଳାଇଥିଲା । ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ଥାଇଲାଣ୍ଡ, ବର୍ମା, ଚୀନ, ଜାପାନ ଓ କୋରିଆକୁ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା । ଅଶୋକର ଶିଳାଲେଖ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସର ପ୍ରଥମ ଲିଖିତ ରେକର୍ଡ । କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ମଧ୍ୟ କଳିଙ୍ଗ ତାର ସମୁଦ୍ର ବାଣିଜ୍ୟ ଜାରି ରହିଲା — ଜାଭା, ବାଲି ଓ ସୁମାତ୍ରାରେ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି ବ୍ୟାପ୍ତ ।The Kalinga War changed the course of Indian civilisation. Buddhism spread from Odisha to Sri Lanka, Thailand, Myanmar, China, Japan, and Korea. Ashoka’s edicts are among the earliest written records in Indian history. Even after the war, Kalinga maintained its maritime trade, spreading Odia culture across Java, Bali, and Sumatra.
